okt 30 2017

De oliebollentest komt er weer aan..

Het is weer zover.. Het Algemeen Dagblad is weer op zoek naar oliebollenkramen om een oor aan te naaien. En zo was de het in de beginjaren van de test ook bedoeld.

Een oliebol is simpel. Meel, suiker, zout en gist. De verhouding, de olie en de temperatuur waarop oliebollen worden afgebakken maakt de bol. En uiteraard, een oliebol wordt gebakken in olie, niet in vet. Ook niet zomaar olie, maar de kenmerkende (na) smaak komt van arachideolie. Pindaolie dus. Duur, maar kwaliteit.

Ook is een oliebol niet hetzelfde als een krentenbol. Het bakkersgilde begon zo’n 30 jaren gelden ook wel handel te zien in oliebollen, en besloot unaniem om de al bestaande namen een hele andere betekenis te geven, alles vol te stoppen met krenten, rozijnen en ander “spul” wat nooit in een oliebol thuis hoorde, en dat dan een oliebol te noemen.

Oliebollenkramen waren de bakkers maar een doorn in het oog.

Een blik achter de schermen

Oliebollen zijn van origine te vinden op kermissen en in de wintermaanden in kramen door heel het land. Commercie staat echter niet stil, en in de jaren 80 van de vorige eeuw begonnen grotere supermarkt ketens dan ook oliebollen te verkopen. Een succes werd dat echter niet. De bollen werden al in de zomer gebakken, ingevroren om dan in de wintermaanden in de uitverkoop te gaan. Soms zelfs voor maar een dubbeltje (voor wie het zich niet herinnert, een dubbeltje was tien cent). Bakkers bleven nog wat achter want om oliebollen te bakken mankeerde toch de mogelijkheden. Investeren in een oven met minimaal twee pannen, betekende een flinke investering.

Maar tegen eind jaren 80 hadden ook de bakkerijen door dat oliebollen hun omzet in de wintermaanden best wel eens goed zouden kunnen doen, en begonnen oliebollen te verkopen. Maar niet alleen dat. Een krentenbol, met andere vruchten die nooit in een oliebol thuishoorden, werd ineens een oliebol genoemd. De verkopen vielen echter wat tegen. De oliebollenkramen kregen alsnog de klandizie van de bakkers. De bollen waren toch niet wat de mensen gewend waren en wilden.

Kortom, tijd voor actie zal er vast bij het Nederlands Bakkerij Centrum gedacht zijn toen het Algemeen Dagblad in 1993 welgevallig tegenover het idee van een oliebollen test stond. Het NBC is een samenwerking van een tweetal brancheorganisaties voor bakkers, en de test bleek een uitgelezen kans neerlands bakkerijen ook tijdens het “oliebollen seizoen” eens in het zonnetje te zetten.

En daar was de allereerste oliebollentest

De allereerste oliebollentest sloeg in als een bom bij de oliebollenbakkers. Een krant met zoveel invloed leende zich ervoor om oliebollenbakkers te vergruizen en de bakkerijen op te hemelen. En dat was ook niet vreemd. Welke brancheorganisatie doet immers testen waarbij de eigen branche er niet zo goed uitkomt?

Kortom, de oliebollenkramen kwamen er maar bekaaid af in de eerste ongeveer 7 jaar waarin de test werd gedaan.

Een test van de consumtenbond in 2000 kwam met heel andere conclusies. Onder de kop “Oliebollen bakken is een kunst” bleek dat bakkers in die tijd toch niks meer dan uit de kluiten gewassen amateurs waren. De bakkers waren nog steeds in de weer met de thuismixen van Honig en Koopmans en voegden daar zelf hun eigen “geheime” ingrediënten aan toe. Kortom, niet best.

Van het AD kon tot die tijd geen objectieve test verwacht worden aangezien het keuren van oliebollen gebeurde door een bakkerij branche organisatie. Iets is als een slager die zijn eigen vlees mag keuren.

Oneerlijke concurrentie

Bakkers zijn van huis uit beslist geen oliebollenbakkers, en dat blijkt ook wel uit het feit dat bakkers van een oliebol iets heel anders gemaakt hebben dan het generaties lang was. Een bol vol met een mix van krenten, rozijnen, appel en meer vruchtsoorten. Over smaak valt uiteraard niet te twisten, en voor velen zal dit een aangename verandering zijn. Maar een oliebol is het beslist niet meer.

Toch werden de bakkers, zeker in de eerste jaren, gepresenteerd als de vakmensen en de oliebollenkramen maar charlatans. Volkomen negerend dat dit juist de vakmensen waren. Meestal familiebedrijfjes die al generatie op generatie in het vak zaten. De uitslag van de test kon, en kan, een van de beste dagen van een oliebollenbakker maken of breken. En daar zit hem ook het probleem van dit soort testen.

Dat de uitslagen van de test in de eerste jaren voornamelijk in het voordeel van bakkers uitviel kon moeilijk toeval genoemd worden. Protesteren hielp niet en juridisch was het ook niet aan te pakken, en dat was voor de originele oliebollenbakkers toch nogal zuur.

Toch begonnen ook meer en meer consumenten wat vraagtekens te stellen. De uitslagen van de testen kwamen, en komen nog steeds niet, overeen met de ervaringen van de mensen die hun bollen gewoon bij de kraam halen. Verbazing alom bij deze mensen. Hoe kunnen zij tevreden zijn met hun gekochte bollen die in het AD grofweg afgebrand wordt?

Misstanden

Een brancheorganisatie de eigen handel laten keuren is uiteraard nooit slim Laat staan dat het ook eerlijk is. Maar er is meer..

Wat te denken van bakkerijen die zichzelf beschikbaar stellen voor de test en van te voren op de hoogte gesteld worden wanneer de oliebollen afgehaald worden? Niemand die zich ook afvraagt waarom steeds dezelfden in de top staan?

Neem een Richard Visser. De oliebollenbakker uit Rotterdam. In de krant en op tv geeft de man hoog op van zijn bakkerskunsten. De praktijk is echter dat wanneer er zoveel gebakken moet worden er helemaal geen tijd is om rustig alles te gaan afwegen en netjes te doen. Op dergelijke dagen is het zo hectisch dat het beslag soms zelfs aan het plafond zit. En dat is de praktijk, zeker in een kraam waar de ruimte toch erg beperkt is.

Beslag aanslaan is hoe dan ook een kliederig werkje. Beslag is immers geen deeg.

In 2001 was het kritiek op de test ondertussen ook niet meer van de lucht, en ging het roer bij het AD om. De brancheorganisatie werd buiten gezet en er kwam een nieuwe aanpak die partijdigheid moest uitsluiten. De oliebollenkramen waren ineens ook weer in de top beter vertegenwoordigd.

Toch valt er ook hier wel wat op te merken.

Een normaal mens neemt een hap oliebol en vindt het lekker of niet. Zo gaat het in de praktijk. De test van het Algemeen Dagblad laat door de manier van werken het toch toe dat een mindere oliebol toch in de top belandt.

Een oliebol wordt op een zevental punten beoordeeld. Scoort het op een punt slecht, maar op een andere weer beter, heb je volgens het AD toch een goed bol. Terwijl in de praktijk de bol in zijn geheel toch wat minder te pruimen kan zijn.

Moraal

In de eerste jaren van de test viel vooral de toon op. Wellicht ook de reden dat de test aansloeg. Oliebollenbakkers die slecht scoorden in de test van het AD werden letterlijk afgebrand. Tegenwoordig ook wel “bashen” genoemd. Het AD was de eerste landelijke krant die in deze toon een test presenteerde. De lezers smulden ervan.

Toch is deze werkwijze nogal twijfelachtig. Leuk om te lezen, maar heeft bij menig oliebollenbakker een hoop schade veroorzaakt. Het was juridisch gezien ook precies op het randje, en bleef dus zonder gevolgen voor het AD.

Toch kon je je in sommige gevallen ook wel afvragen of het niet terecht was. Bakken in verouderde olie bijvoorbeeld is op zijn minst niet slim. Je zal er niet acuut ziek van worden, maar gezond is het ook niet. Dat dergelijke oliebollenbakkers een veeg uit de pan kregen was dan wellicht ook een kwestie van eigen schuld.

Maar.. Ook de bakkers van oliebollen waar verder niks mee is, maar het panel van het AD tegenstaan worden nog steeds tot de grond afgebrand. Al is de toon de laatste jaren wat milder, het zet mensen en hun bedrijf wel voor schut en erger, het kost ze een hoop geld aan gemiste omzet.

Geen beter vermaak dan leedvermaak, dus de test gaat er nog steeds in als zoete koek. Toch kunnen er best wat vraagtekens bij deze werkwijze gezet worden. Is het compleet afbranden van oliebollenbakkers wel verantwoord?

Over smaak valt niet te twisten, en dat gaat zeker voor dit soort testen op. Zolang alle ingrediënten goed zijn, er niks mis is met de olie waarin ze zijn gebakken en het olie er niet uit druipt, is wat wel en wat niet lekker is toch een persoonlijke mening. Wat voor het AD een slechte oliebol is, is voor een ander wel weer lekker.

De motivatie voor deze werkwijze zal ongetwijfeld zijn dat de uitslagen presenteren op een fatsoenlijke manier lang niet zo goed verkoopt.

Tot slot

Het AD heeft de laatste jaren nog een gat in de markt ontdekt. Zo zijn vishandelaren, patatbakkers en koffieschenkers de laatste jaren ook overvallen door de testwoede van het AD. De werkwijze is hetzelfde: Fakkel alles af wat je niet aanstaat!

En waarom ook.. Iedereen die rotzooi verkoopt prijst zichzelf vanzelf wel de markt uit. Daar is geen AD voor nodig. Zolang er met de hygiëne en ingrediënten niks mis is, heeft niemand het AD nodig om te vertellen wat wel en wat niet lekker is. Dat kan iedereen heel goed zelf.

BeschrijvingWebsite
Het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC) is het kennis- en adviescentrum voor de bakkerijbranche.http://www.nbc.nl/
Zo komt de test tot stand Algemeen Dagblad
Uitslag 2016Lijst 2016
AD Oliebollentest groter dan ooit door jubileumBakkerswereld
De 7 meest vileine commentaren uit de AD oliebollentestHP de tijd
Door het AD afgekraakt: 'We nemen de oliebollentest niet serieus'RTL Nieuws

12 reacties

Naar het reactie formulier

  1. Leuk weetje: de Donut is een zwak aftreksel is van onze oliebol. 😉

    https://en.wikipedia.org/wiki/Doughnut#History

     

    1. Die Amerikanen hebben welbeschouwd helemaal geen eigen geschiedenis 🙂 Zelfs de kerstman is gejat…

  2. Oliebol = donut

    Pannekoek = pancake

    Heineken = Budweiser

    Wilders = Trump.

    Heel simpel. Erg simpel. 😉

  3. Overigens heb je gelijk Rick. Al dat getest slaat nergens op want het is een momentopname.

    Patatbakker uit Meppel kwam vorig jaar hoog uit de test. Na alle toeloop zakte de kwaliteit en zouden ze veel lager scoren. Ik vond de patat de laatste keer van slechte kwaliteit.

    Zal met oliebollen niet anders zijn. Haring proef ik nooit.

    (Ik heb op Bali van die Luwak koffie gedronken. Van een kilootje bonen die 400 euro kost. omdat een palmcivet (of zoiets) die bonen eerst opvreet en dan weer uit poept en dan zit er extra aroma aan….zeggen de koffiekenners lyrisch.

    Ik vond het een lekker bakkie maar voor 20 euro per kilo haal ik fijnere koffiebonen…

    1. Op zich heb ik niks tegen testen van wat dan ook. Maar hoe dat door het AD in de wereld wordt gezet is puur het beschadigen van vaak toch kleinere familiebedrijfjes. De bedrijfjes die letterlijk afgemaakt worden in die tests zijn geen oplichters ofzo. maar hardwerkende mensen die dan op dat moment niet in de smaak vallen bij het AD.

      Als ze rommel verkopen wat niemand te pruimen vindt, dan wordt daar ook zo zonder AD wel mee afgerekend, want geen mens koopt het dan. Die hele test, en dan vooral de commentaren, is iets als AD niet waardig. Vind ik dan.

      Maar goed. Ik had al eens gehoord van die koffie inderdaad. Niet dat het voor mij veel uitmaakt, want ik vind koffie sowieso goor 🙂

  4. Is het niet zo dat ze tegenwoordig bij patattesten op twee verschillende tijdstippen langskomen om te voorkomen dat een toevallige misser het totaalbeeld verknalt?

    1. Ik heb geen idee hoe ze het met patat doen, maar zal best zelfde principe zijn. Hoe kan zo’n panel nou bepalen wat jij lekker moet vinden om vervolgens ook nog iedereen zijn omzet de kop in te drukken met die idiote commentaren en afzeiken.

      Jaar op jaar komen ze er mee weg…

      1. Ik ben speciaal patat gaan eten bij nr. 6 of 7 en ik kan me niet herinneren ooit zulke lekkere patat gegeten te hebben. Dus voor mij werkt het. Ik denk dat je van de 80/20 regel uit moet gaan dat 80% gewoon een middelmatig patatje serveert en aan die smaak zijn de meesten gewend, net zoals de populairste bieren en kazen weinig uitgesproken smaak hebben. Misschien zou het beter zijn als ze stoppen met het publiceren van namen met minder dan een “goed” beoordeling.

        Het is moeilijk te vinden hoe de test is opgezet, hoeveel testers er zijn en hoe vaak ze langs gaan. Maar in de opmerkingen tref je wel eens aan “bij het tweede bezoek was het veel slechter/beter”.

      2. P.S. ik vind oliebollen niet te pruimen. Maar als er een top 10 tent in de buurt zou zijn zou ik zeker eens gaan proeven, want wie weet zijn goed gebakken bollen wél lekker.

  5. vanmorgen in AD de Ziekenhuis top 100 ,, jawel weer es wat anders ,, mijn  -St.- Franciscus Gasthuis is van 2015 nommer 1, 2016 nummer 6  2017 nummer 56! , kan raar lopen

    ook hier hoe je een ziekenhuis in -zég- Drente kan vergelijken met een in -zeg-  Rotterdam is mij onduidelijk maar ze kunnen het schijnbaar

    1. Nou ja, met dat soort test worden de “verliezers” tenminste niet afgefakkelt 🙂

  6. Universiteit Tilburg: ‘Belangenverstrengeling bij AD haringtest’

    https://www.rtlnieuws.nl/nederland/universiteit-tilburg-belangenverstrengeling-bij-ad-haringtest

    Goh, wat een verrassing weer 🙂

    Nog even wijze woorden van een visboer:

    “Het is gewoon doorgestoken kaart. Wij als kleine visboeren klagen daar al jaren over. Het beoordelen van voedsel is een taak van de Voedsel- en Warenautoriteit, niet van een krant.”

    En zo is het maar net…

Geef een reactie

Your email address will not be published.

%d bloggers liken dit:
Spring naar werkbalk